ريشه های داخلی يا خارجی؛ مسايل قومی حادتر می شوند؟

شنبه 18 مارس 2006

جمشيد برزگر

يک روز پس از کشته شدن 22 تن در حمله مهاجمان مسلح به مقامات محلی در استان سيستان و بلوچستان در جنوب شرق ايران، مقامات جمهوری اسلامی تاکيد کرده اند که اين حمله با حمايت نيروهای خارجی صورت گرفته است.

غلامحسين الهام سخنگوی دولت، مصطفی پور محمدی وزير کشور و اسماعيل احمدی مقدم در اظهارات جداگانه ای آمريکا و بريتانيا را به دست داشتن در اين حادثه متهم کرده اند.

مسئولان جمهوری اسلامی، با اشاره به ناآرامی های اخير در استان خوزستان، از تشابه بين اين ناآرامی ها و حمله روز جمعه در سيستان و بلوچستان سخن گفته و آمريکا و بريتانيا را متهم کرده اند که در صدد ايجاد بی ثباتی در ايران و دامن زدن به اختلافات قومی و مذهبی در اين کشور هستند.


دلايل ناآرامی ها و درگيری های اخير در مناطق مرزی، چه ريشه در مسايل داخلی و رويکرد دولت به اقليت های قومی و مذهبی داشته باشد و چه به گفته مقامات جمهوری اسلامی منشاء خارجی داشته باشد و يا آميزه ای از اين دو باشد، به هر حال بيانگر آن است اين موضوع به طور فزاينده ای از اهميت و عمق بيشتری برخوردار شده است.

به گفته وزير کشور ايران، برخی مقامات امنيتی آمريكا و انگليس با برخی از سران اشرار، ملاقات‌هايی داشته و آنان را به انجام اعمال تروريستی تحريک كرده ‌اند.

در جريان حادثه پنج شنبه، که گروهی به نام جندالله مسئوليت آن را بر عهده گرفته است، دست کم 22 تن کشته و 7 تن زخمی شدند.

در عين حال، فرمانده نيروی انتظامی از مفقود شدن 4 تا 12 تن از مسافرانی خبر داده است كه در مسير حادثه در حركت بودند.

اين درحالی است که در يک بيانيه منسوب به گروه جندالله، ادعا شده که در جريان حادثه، 7 مامور دولتی نيز به گروگان گرفته شده اند و در صورت آزاد نشدن اعضای زندانی اين گروه از سوی دولت ايران، اين گروگان ها کشته خواهند شد.

حدود سه ماه پيش، گروه جندالله شماری از مرزبانان ايران را به گروگان گرفت و خواستار آزادی 16 تن از اعضای زندانی خود شد؛ اما بعدا دولت ايران اعلام کرد که سربازان به گروگان گرفته شده بدون دادن هيچ امتيازی آزاد شده اند.

حادثه روز جمعه می تواند نشان دهنده آن باشد که توافقات احتمالی قبلی بين دولت و گروه جندالله چندان موفق و پايدار نبوده است.

اگرچه مقامات مسئول در جمهوری اسلامی تاکيد کرده اند که عاملان حمله به شدت مجازات خواهند شد، اما به نظر می رسد که جدا از برخوردهای نظامی و امنيتی، وجود مشکلات خاص در منطقه از عوامل گسترش ناامنی باشند.


از حوادث ماه های اخير چنين بر می آيد که همزمان با تحولات گسترده در بيرون از مرزهای ايران، اکنون مشکلات اقليت های قومی و مذهبی حاکميت را بيش از پيش درگير خود ساخته است و متهم کردن عوامل خارجی به تنهايی برای حل مساله کافی نيست.



استان سيستان و بلوچستان از مهم ترين گذرگاه های کاروان های قاچاق مواد مخدر است. ميزان بالای فقر و عدم توسعه يافتگی اين استان در مقايسه با نقاط ديگر کشور نيز از جمله دلايل رشد و گسترش بی ثباتی و نا امنی در منطقه قلمداد شده و برخی از ناظران تاکيد کرده اند که چنين مسايلی را بايد با تدبير و نه توسل به خشونت حل و فصل کرد.

اما به نظر می رسد که دولت ايران اقدامات گروه جندالله را تنها برآمده از نارضايتی از شرايط اقتصادی و اجتماعی سيستان و بلوچستان نمی داند.

مقامات جمهوری اسلامی از اين گروه به عنوان گروهی با گرايش های وهابی و سلفی ياد کرده و مدعی ارتباط آن با برخی کشورها و نيز شبکه القاعده شده است.

از سوی ديگر، برخی از ديگر گروه های سياسی فعال در استان سيستان و بلوچستان، به رغم انتقادهايی که به عملکرد جمهوری اسلامی در منطقه و سياست های حاکم در رابطه با اقليت های قومی و مذهبی دارند، از مشی و روش گروه جندالله به تندی انتقاد کرده اند.

دلايل ناآرامی ها و درگيری های اخير در مناطق مرزی، چه ريشه در مسايل داخلی و رويکرد دولت به اقليت های قومی و مذهبی داشته باشد و چه به گفته مقامات جمهوری اسلامی منشاء خارجی داشته باشد و يا آميزه ای از اين دو باشد، به هر حال بيانگر آن است اين موضوع به طور فزاينده ای از اهميت و عمق بيشتری برخوردار شده است.

از حوادث ماه های اخير چنين بر می آيد که همزمان با تحولات گسترده در بيرون از مرزهای ايران، اکنون مشکلات اقليت های قومی و مذهبی حاکميت را بيش از پيش درگير خود ساخته است و متهم کردن عوامل خارجی به تنهايی برای حل مساله کافی نيست.

BBC Persian